Meesters in metaal: Arie Berkulin en Jos Smeets?
Tentoonstelling’Wat hebben die twee namen of mannen nou met elkaar te maken?’, zal voor menigeen de vraag zijn. In het Cultuurhuis Bergeijk is momenteel een tentoonstelling te zien ’Meesters in metaal’ en van beide kunstenaars is er werk te zien.
Arie Berkulin (1939 -2025) is in deze regio natuurlijk het meest bekend van zijn beeld vlakbij het Kastelenplein Eindhoven: ‘Swing’ van cortènstaal, in 1977 vervaardigd door toenmalig constructiebedrijf ’Moeskops’ b.v. Bergeijk. Driedimensionaliteit ten top.
Jos Smeets (1946) is ’wereldberoemd’, alleen in Bergeijk. In het boek over Berkulin, uitgegeven door Moeskops b.v., staat het verhaal hoe hij van 11 jaar lang schilderijen maken overging naar ruimtelijk werk. Het beeld ’Swing’ ontstond min of meer bij toeval. Het begon uit woede. Een aluminium lijst voor een schilderij wilde niet meewerken; uit kwaadheid smeed hij de lijst in een hoek van zijn atelier. Na afkoeling en een kop koffie zag hij het uit zijn verband gerukte frame liggen, ongeveer in de vorm van het beeld ’Swing’ nu. Een rijkdom aan vormen vertaalde hij toen rond 1970 in sloophout voor een tentoonstelling in de Krabbedans Eindhoven.
Het beeld van Smeets heet ’flow’ en stamt uit zijn academietijd in Tilburg, jaren ’70; de naam ’flow’ heeft hij later bedacht. Hij studeerde af voor zijn M.O. b met allerlei mobiles: op het water, in de wind, rollend, veranderend van vorm, enz.... Zijn oorspronkelijke academie ’flow’ is te zien op de tentoonstelling in het Cultuurhuis: knalrood en van pvc-buis met in elke halve cirkel een kogel; hij hoopte op een ’perpetuum mobile’; helaas, want dan was hij nu de Bill Gates van Europa geweest met onder elke auto zijn ’flow’. Het grote verschil met het beeld van Berkulin is, dat er een vierde dimensionaliteit bij komt kijken: je moet het laten rollen; vandaar ook de kogels in het eerste pvc-model. Zijn grote beeld van rvs op de tentoonstelling is te gevaarlijk en te zwaar om te laten rollen, maar met een klein exemplaar kun je ter plekke spelen. Soms hoor je mensen denken: Dè ding lijkt op dè beeld in Eindhoven; hedde gij dè nagemaokt?
Nu komt het antwoord op de beginvraag: Arie Berkulin was de gecommitteerde bij zijn afstuderen op de academie naast natuurlijk zijn eigen leraar. Ongeveer tegelijkertijd zijn beide beelden bedacht ieder met een eigen verhaal. Beide heren wisten niet van elkaar, dat ze met eenzelfde soort vormentaal aan het spelen waren. Smeets speelde met cirkels: gevouwen, half doorgeknipt, twee halve cirkels haaks op elkaar, enz.... In de beeldentuin achter het Cultuurhuis Bergeijk staan enkele van zijn knalrode beelden. Van zijn ’flow’ heeft hij in de loop der jaren veel verschillende varianten gemaakt: glas, hout, 3D geprint, polyester en metaal.
De tentoonstelling ’Meesters in Metaal’ is te zien in het Cultuurhuis Bergeijk, Domineestraat 8a van donderdag t/m zondag 13.00-17.00 uur.
Dinsdag 29 september 20.00 uur houdt Jos Smeets een lezing over ‘Meesters in metaal: de kunstenaars’ in het Cultuurhuis Bergeijk: tickets online reserveren via de website cultuurhuisbergeijk.nl
